De Nederlandse Akkerbouw Vakbond (NAV) houdt de laatste maanden, in het verlengde van de acties van de melkveehouders van de DDB en NMV, een warm pleidooi voor meer marktbescherming voor eigen akkerbouwproducten in de Europese Unie. Zo moeten afspraken binnen het wereldhandelsoverleg WTO worden aangepast, een importheffing komen voor eiwitgewassen als soja en er aanbodsmanagement in het leven worden geroepen voor faire productprijzen. Roald Laperre, directeur Europees Landbouwbeleid van het ministerie van Landbouw, heeft een duidelijk oordeel over de visie van de NAV: ‘heel onrealistisch.’

Laperre gaf deze reactie woensdag op een bijeenkomst van de NAV in Lelystad. Daar lichtte de topambtenaar aan de akkerbouwers de op handen zijnde veranderingen toe in het Europese landbouwbeleid na 2013. Teun de Jong, voorzitter van de NAV, gaf daar de visie van de vakbond op het nieuwe beleid.

Deze is, kort samengevat, vooral geënt op het beter beschermen van de eigen markten, onder meer door de ongebreidelde export van soja uit Amerika met invoerheffingen in te dammen. Hiervoor moeten wel afspraken binnen het Wereldhandelsoverleg (WTO) worden aangepast. De NAV wil zo ruimte in de EU scheppen om ook zelf eiwithoudende gewassen als lupine en bonen te telen. Ook pleit de bond voor een instantie die het aanbod in de Europese Unie stuurt op de vraag en een gelijk speelveld op de markt. ‘Wij moeten een faire prijs op de markt kunnen krijgen, zonder hiervoor van subsidies afhankelijk te zijn’, aldus De Jong. ‘De wereldhandel is nu niet eerlijk. We hebben andere spelregels nodig.’

Laperre geeft deze ideeën echter geen schijn van kans. ‘Het voorstel van de NAV behelst dat we als Nederland afspraken binnen de WTO willen terugdraaien. Bijvoorbeeld afspraken die al 40 jaar oud zijn, zoals van de eiwithoudende gewassen, en internationaal en nationaal zijn goedgekeurd. Dat zie ik niet gauw gebeuren.’ De wens voor een gelijk speelveld op de markt deelt Laperre wel, maar hij wijst erop dat de Nederlandse akkerbouwers niet moeten denken dat alleen zij het gevoel hebben dat ze achter worden gesteld.

Laperre liet hen een grafiek zien met de Europese inkomenssteun die de boeren in de lidstaten ontvangen, voor de vergelijking gedeeld door het aantal hectare. Hieruit blijkt dat Nederland op de derde plaats staat met gemiddeld 475 euro inkomenssteun per hectare, veel meer dan de boeren in landen als Polen, Roemenie en Letland die tussen de 100 en 200 hectare per hectare vangen. ‘In die landen wordt dus heel anders tegen het begrip gelijk speelveld aangekeken.’

Hij kan zich zelfs voorstellen dat er vanaf 2014 een eenvormiger beleid komt tussen de lidstaten in de verdeling van de landbouwgelden. ‘Een betere verdeling van het bedrag over een hectare gerekend, valt goed te verdedigen’, aldus Laperre. Volgens de topambtenaar zijn de boeren iets te pessimistisch over de prijsvorming van de agrarische producten. Hij toonde uitkomsten van onderzoek waar uit blijkt dat de prijzen voor bijvoorbeeld granen en oliezaden de komende 6 jaar met resp. bijna 20 tot 40 procent gaan stijgen. ‘Ik zie de prijszorg niet in de markt door onder meer de groeiende wereldbevolking en welvaartsniveau. De landbouw gaat zeker niet failliet.’

De Jong en ook andere boeren in de zaal waren niet echt overtuigd van deze cijfers. ‘Als de prijzen stijgen, wordt er meer geproduceerd. En dan dalen ze weer, mogelijk nog harder dan de stijging’, hield hij een marktprincipe voor. De akkerbouwers waren ook bepaald niet goed geluimd over de wijzigingen in de bedrijfstoeslag die er aan zitten te komen. Want volgens Laperre wordt de uitbetaling na 2013 veel meer toegespitst op duurzaamheid en innovatie of extra diensten voor natuur en/of landschap.